«Αυτό που έχει σημασία στη ζωή δεν είναι τι σου συμβαίνει, αλλά τι θυμάσαι και πώς το θυμάσαι» γράφει σε ένα από τα βιβλία του ο Gabriel GarciaMarquez. Την ίδια στιγμή που ξεφυλλίζω το βιβλίο του εικαστικού Δημήτρη Γέρου, ένα φωτογραφικό ρεσιτάλ αισθητικής, αφιερωμένο στον Κολομβιανό συγγραφέα, η παραπάνω φράση έρχεται κατευθείαν στο μυαλό μου. Τι θυμάται από τη γνωριμία του με τον Gabo; Πώς ξεκίνησαν όλα; «Ένα μεσημέρι του 2006, βρισκόμουν με τον γκαλερίστα μου, Pablo Gebels, στο Μεξικό και μου είπε με συγκίνηση πως την προηγούμενη μέρα ήταν σε μια δεξίωση με τον Marquez. Είχα από καιρό την επιθυμία να φωτογραφίσω το συγγραφέα και αμέσως τον ρώτησα αν είχε το τηλέφωνό του. Μου το έδωσε αμέσως, αλλά ο αριθμός είχε αλλάξει. Είχε, όμως, τη διεύθυνση του σπιτιού του και πήγα κατευθείαν εκεί. Ήταν 4 το απόγευμα. Έξω από τη διώροφη κατοικία, ήταν ο οδηγός του, ο Γενοβέφε. Του έδωσα ένα σημείωμα με το όνομα και το τηλέφωνό μου και στις 7 το απόγευμα χτύπησε το κινητό μου». Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν η Μόνικα Αλόνσο, η γραμματέας του Marquez, η οποία είπε στον Δημήτρη Γέρο πως ο συγγραφέας θα χαιρόταν να τον επισκεφτεί.
Η γνωριμία με τον Marquez
«Μου ζήτησε να πάω να τον συναντήσω την επομένη, στις 12.00 το μεσημέρι. Όταν συναντηθήκαμε, ήταν πολύ φιλικός. Με αγκάλιασε και με φίλησε, σαν να με ήξερε από χρόνια. Σαν να ήμουν αδελφός του. Γίναμε αμέσως φίλοι. Το σπίτι ήταν μεγάλο και βρισκόταν σε ένα ακριβό προάστιο του Μεξικού. Διώροφο, παλιό, αποικιακού τύπου, καλόγουστο και καλοφτιαγμένο» λέει στο People ο εικαστικός. Πόσο διέφερε, άραγε, ο συγγραφέαςMarquez από τον άνθρωπο Gabriel; «Δεν νομίζω πως ο ίδιος είχε πάντοτε σχέση με τους ήρωες των βιβλίων του. Ο Marquez ήταν ένας κοσμοπολίτης τζέντλεμαν. Παρότι η εμφάνισή του σε παρέπεμπε αμέσως σε Κολομβιανό, διέθετε τα χαρακτηριστικά ενός αριστοκράτη Ευρωπαίου. Ήταν ευγενέστατος, συνεπής, θερμός και με πολύ χιούμορ. Δεν σταματούσε να μιλάει. Τα αστεία του, μερικές φορές, είχαν να κάνουν με τα χρήματα». Δράττομαι της ευκαιρίας και τον ρωτάω αν όντως ισχύει η πληροφορία πως ο Marquez ζητούσε χρήματα, προκειμένου να παραχωρήσει μια συνέντευξη. «Είναι αλήθεια. Ζητούσε 50 χιλιάδες δολάρια για μια συνέντευξη μισής ώρας. Όταν ήμουν στο σπίτι του, τα τηλέφωνα από μεγάλες εφημερίδες χτυπούσαν ασταμάτητα. Νομίζω πως το να δώσει μια συνέντευξη ήταν κάτι που το θεωρούσε ως επαγγελματική δραστηριότητα. Εμείς όμως καθόμασταν και κουβεντιάζαμε με τις ώρες». Ένα από τα χαρακτηριστικά περιστατικά που θυμάται ο Δημήτρης Γέρου ήταν η μέρα που χάρισε μια μεταξοτυπία στη γυναίκα του Marquez με ιδιόχειρη αφιέρωση που έγραφε «Στη Mercedes, με αγάπη». Μόλις το είδε ο συγγραφέας, του έκανε πλάκα λέγοντάς του: «Αυτή η αγάπη που λες εδώ είναι καλλιτεχνική ή το πας παραπέρα για να πάρω το όπλο μου;».
Φωτογραφίζοντας ένα θρύλο
Στο πρώτο «κλικ» του Δημήτρη Γέρου, ο Κολομβιανός συγγραφέας ήταν μουδιασμένος και σφιγμένος, «σαν φαντάρος», όπως λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος. «Του είπα να χαλαρώσει και μου απάντησε χαμογελώντας "Πώς να χαλαρώσω όταν με σημαδεύεις με τη μηχανή σου;". Του εξήγησα πως είμαι φίλος και θαυμαστής του. Πριν προλάβω να τελειώσω τη φράση μου, μου απάντησε "Μην ανησυχείς. Ξέρω πολύ καλά ποιος είσαι. Πριν έρθεις, είχα την αξονική σου στο γραφείο μου", εννοώντας πως είχε τις πληροφορίες του για μένα».
Η σύζυγος, η ασθένεια και η πικρία με τα παιδιά του
«Και να θυμάσαι πάντα πως το πιο σημαντικό σε ένα γάμο δεν είναι η ευτυχία, αλλά η σταθερότητα» έγραφε οMarquez στα Εκατό Χρόνια Μοναξιάς, ένα βιβλίο που ξεπέρασε σε πωλήσεις τα 100 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Αυτή τη σταθερότητα είχε και με τη σύζυγό του, Mercedes Barcha, την οποία γνώρισε όταν εκείνη ήταν μόλις 14 ετών και περίμενε να τελειώσει το σχολείο για να παντρευτούν. Ειδικά στην αρχή της καριέρας του, τους πρώτους δεκαοκτώ μήνες που έγραφε τα Εκατό Χρόνια Μοναξιάς, η Mercedes είχε πουλήσει ακόμα και τους ανεμιστήρες και τις κατσαρόλες, προκειμένου να συντηρήσει την οικογένεια. «Ήταν πιστό σκυλί. Μια σκληρή γυναίκα» προσθέτει ο εικαστικός και συνεχίζει: «Όταν o Marquez έπαθε Αλτσχάιμερ, δέθηκε ακόμα περισσότερο μαζί της, δεν μπορούσε να μένει μόνος του. Είχε μεγάλες φοβίες, κάτι που ξέρω και μέσα από το περιβάλλον του, αλλά και από κοινούς μας φίλους. Το 2010 ήταν και η τελευταία φορά που τον είδα από κοντά, καθώς η ασθένεια είχε προχωρήσει και η οικογένεια ήθελε να την κρύψει. Κάτι που κατ' εμέ ήταν λάθος, διότι δεν είχα καμία πρόθεση να τον εκθέσω. Μάλιστα, τον φωτογράφιζα πάντοτε πάρα πολύ όμορφο, γελαστό και ζωηρό».
Παρότι η οικογένεια του Marquez ήταν δεμένη, τα δυο τους παιδιά δεν έμεναν μαζί τους. Ο Gonzalo, που είναι γραφίστας, κατοικεί μόνιμα στο Παρίσι και ο Rodrigo, που είναι σκηνοθέτης, ζει στο Λος Άντζελες. «Ποτέ δεν τον ρώτησα, γιατί δεν ήθελα να τον φέρω σε δύσκολη θέση. Εκείνος όμως είχε μεγάλη θλίψη που έμενε μόνος του χωρίς τα παιδιά του. Εξάλλου, είχαν πεθάνει και οι καλύτεροί του φίλοι, ο Carlos Fuentes και ο Alvaro Mutis. Μαράζωνε».
Η συνάντηση στο λόμπι του ξενοδοχείου και ο επίλογος
Η τελευταία φορά που o Δημήτρης Γέρος συναντήθηκε με τον Marquez ήταν το 2010, στο Μεξικό. «Τον είδα τυχαία στο λόμπι ξενοδοχείου, όπου είχε πάει να συναντήσει τον πάμπλουτο φίλο του Carlos Slim, και, λόγω της ασθένειας, δεν με γνώρισε αμέσως. Την επομένη είχαμε συνεννοηθεί να πάω από το σπίτι τους και να τον φωτογραφίσω μαζί με τη Mercedes. Του έκανα τότε μερικές ενδιαφέρουσες, νομίζω, φωτογραφίες, αλλά εκείνη δεν ήταν τελικά εκεί, είχε πάει στον οδοντογιατρό. Η Mercedes, καχύποπτη και υπερπροστατευτική, μπορεί να νόμιζε πως θα έγραφα ένα άρθρο, αποκαλύπτοντας πως πάσχει από Αλτσχάιμερ. Όταν, τo 2012, ο αδελφός του Marquez, Jaime, ανακοίνωσε επίσημα την αρρώστια του, είχα στο μυαλό μου να τον συναντήσω. Οι δουλειές μου, όμως, δεν μου το επέτρεψαν και δυστυχώς δεν τον ξαναείδα ποτέ».
Ένα χρόνο μετά το «αντίο» στο συγγραφέα
Το βιβλίο-φωτογραφικό αφιέρωμα στον Gabriel Garcia Marquez εκδόθηκε εις μνήμην του, ένα χρόνο μετά το θάνατο του συγγραφέα. «Δυστυχώς, η οικογένειά του δεν ενδιαφέρθηκε καθόλου για αυτό, είχα άλλα να ασχολείται. Από χρόνια είχα πει στον ίδιο πως ήθελα να κάνω ένα βιβλίο για εκείνον. Μάλιστα, το 2008 του είχα στείλει σχετική μακέτα και είχε ενθουσιαστεί, του άρεσε πολύ η ιδέα, του άρεσε που τον φωτογράφιζα όμορφο, υπήρχαν φωτογραφίες μου που τις αγαπούσε πολύ και η Μercedes, μου είχε ζητήσει και της είχα στείλει αντίτυπα σε μεγάλο μέγεθος για να τις κορνιζάρει, ήταν όλα συμφωνημένα. Ένα μήνα μετά το θάνατό του, έστειλα μια επιστολή στο γιο του, Gonzalo, προκειμένου να πάω στην Κολομβία για να φωτογραφίσω τα γυαλιά, τη γραφομηχανή του, μερικά προσωπικά του αντικείμενα. Εκείνος μου απάντησε πως ήταν ακόμη νωρίς. Τελικά, εκ των υστέρων, έμαθα πως οι γιοι του, έξι μήνες πριν το θάνατο του Marquez, είχαν συμφωνήσει να πουλήσουν έναντι 2,5 εκατομμυρίων δολαρίων όλο το υλικό του πατέρα τους (γραφομηχανές, χειρόγραφα, φωτογραφίες, pc) στο πανεπιστήμιο του Τέξας» αποκαλύπτει. Αξιοσημείωτο είναι πως κανένας εκδοτικός οίκος της Λατινικής Αμερικής δεν ανέλαβε να εκδώσει το βιβλίο, ακόμη κι αυτοί που είχαν θησαυρίσει από τα βιβλία του. «Είχα απευθυνθεί σε εκδότες στην Αμερική, το Μεξικό και την Κολομβία. Οι περισσότεροι μου απάντησαν πως το βιβλίο είχε πολύ ενδιαφέρον, ήταν πολύ ποιητικό, πολύ χρήσιμο και πολύ ωραία σχεδιασμένο, αλλά δεν μπορούσαν να το εκδώσουν, γιατί ήταν ακριβό! Ωστόσο τυπώθηκε από το γερμανικό οίκο Kerber και μέχρι τον Ιούνιο θα είναι διαθέσιμο και σε όλη την Αμερική».
